9.e-Safe Kişisel Verileri Koruma Zirvesi kapsamında sunumunu gerçekleştiren Çankaya Üniversitesi Hukuk Fakültesi Medeni Hukuk Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Emel Badur; açık rızanın hukuki niteliği, kontrol prensibi, opt-in/opt-out uygulamaları, dark pattern yöntemleri ve rıza yorgunluğu konularını ele alarak şu değerlendirmelerde bulundu:
“Rıza, Türk Medeni Kanunu, Türk Borçlar Kanunu ve Türk Ceza Kanunu gibi temel kanunlarımızda bir hukuka uygunluk sebebi olarak düzenlenmiştir. Anayasamızın 20. maddesinde de vurgulandığı üzere rıza, bireyin kendi geleceğini ve kişilik değerlerini serbestçe belirleyebilmesini sağlayan kontrol prensibinin ve otonomi hakkının temel aracıdır. Rıza vermek kadar, bu rızayı esirgemek veya sonradan kolayca geri almak da ilgili kişinin en temel hakkıdır.
Açık rıza, tereddüde yer bırakmayacak bir irade beyanını ifade eder ve dijital ortamlarda mutlaka kullanıcının aktif hareketiyle (opt-in) gerçekleşmelidir. Ancak günümüzde veri sorumluları, ‘dark pattern’ adı verilen yanıltıcı ve hileli arayüz tasarımlarıyla kullanıcılardan onay almaya çalışmaktadır. Sürekli açılan pencereler ve ‘kabul et ya da terk et’ baskısı, kullanıcılarda karar verme ve rıza yorgunluğuna yol açmakta; bireyler kişisel verilerinin işlendiği bilincini kaybedip sadece sayfada ilerlemeye odaklanmaktadır. Bu sorunun önüne geçebilmek için tasarımla ve kaynağında veri koruma ilkelerinin hayata geçirilmesi, yanıltıcı arayüzlerle mücadele edilmesi ve veri sorumlularının dürüst davranması şarttır.”
VİDEO: 1158
BAŞLIK: Dijital Dünyada Rıza Yorgunluğu ve Açık Rızanın Geleceği
ETKİNLİK: 9.e-Safe Kişisel Verileri Koruma Zirvesi
TARİH: 13 Mayıs 2026
YER: Kişisel Verileri Koruma Kurumu – Ankara